2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстандағы жекеше нотариустардың қызметтеріне ақы төлеу тәртібі өзгертілді.
«Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне салық салу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2025 жылғы 18 шiлдедегi № 215-VIII Заңымен «Нотариат туралы» Заңға өзгерістер енгізілді.
Бұған дейін жекеше нотариус жасайтын нотариаттық iс-әрекеттерге ақы Қазақстан Республикасының салық заңдарында белгiленген мемлекеттік баж мөлшерiне сәйкес келетiн ставкалар бойынша, сондай-ақ құқықтық және техникалық сипаттағы қызметтердің мөлшеріне сәйкес жүзеге асырылған болатын.
Яғни, жеке нотариустың төлемі екі құрамдас бөліктен құрылды.
Мемлекеттік баж – мөлшері Салық кодексінде белгіленген мемлекеттік баж түріндегі нотариаттық іс-әрекеттер жасағаны үшін төлем (бұрын ҚР СК 611-бабы).
Құқықтық және техникалық сипаттағы қызметтер-мөлшері нотариаттық іс-әрекет түріне байланысты және «Нотариат туралы» Заңның 30-1-бабында көзделген төлем.
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап жекеше нотариустардың нотариаттық әрекеттер жасағаны және өзге де көрсетілетін қызметтері үшiн, сондай-ақ нотариат куәландырған құжаттардың көшiрмелерiн (телнұсқаларын) бергенi және консультация беруді жүзеге асырғаны үшiн мөлшерлемелер мөлшерін Қазақстан Республикасының Әділет министрлігі бекітеді.
Осылайша, төлем Қазақстан Республикасы Әділет министрінің 2025 жылғы 27 қыркүйектегі № 533 «Жекеше нотариустардың нотариаттық әрекеттер жасағаны және өзге де көрсетілетін қызметтері үшiн, сондай-ақ нотариат куәландырған құжаттардың көшiрмелерiн (телнұсқаларын) бергенi және консультация беруді жүзеге асырғаны үшiн мөлшерлемелер мөлшерін бекіту туралы» бұйрығына сәйкес алынады.
Бұл ретте мемлекеттік баж Салық кодексінің 667-бабына сәйкес елдi мекенде нотариус болмаған жағдайда аудандық маңызы бар қаланың, кенттiң, ауылдың, ауылдық округтiң әкiмi аппаратының нотариаттық iс-әрекеттердi жасауға уәкiлеттi лауазымды адамы, Қазақстан Республикасының атынан консулдық қызметтi жүзеге асыратын лауазымды адам, мемлекеттік нотариустар, сондай-ақ басқа да уәкілетті мемлекеттік тұлғалар жасайтын нотариаттық іс-әрекеттерге ғана қолданылатын болады.
Заңда нотариаттық іс-әрекеттер жасағаны үшін нотариаттық қызметтен ақы төлеуден босатылатын адамдардың тізбесі де көзделген.
Заңның 30-бабының 5-1-тармағына сәйкес жекеше нотариус жасайтын нотариаттық әрекеттер және өзге де көрсетілетін қызметтер үшін ақы төлеуден мыналар босатылады:
1) Ұлы Отан соғысының ардагерлері, жеңілдіктер бойынша Ұлы Отан соғысының ардагерлеріне теңестірілген ардагерлер және басқа мемлекеттердің аумағындағы ұрыс қимылдарының ардагерлері, Ұлы Отан соғысы жылдарында тылдағы қажырлы еңбегі мен мінсіз әскери қызметі үшін бұрынғы КСР Одағының ордендерімен және медальдарымен наградталған адамдар, 1941 жылғы 22 маусым – 1945 жылғы 9 мамыр аралығында кемінде алты ай жұмыс істеген (қызмет өткерген) және Ұлы Отан соғысы жылдарында тылдағы қажырлы еңбегі мен мінсіз әскери қызметі үшін бұрынғы КСР Одағының ордендерімен және медальдарымен наградталмаған адамдар, мүгедектігі бар адамдар, сондай-ақ бала жасынан мүгедектігі бар адамның, мүгедектігі бар баланың ата-анасының бірі – барлық нотариаттық әрекеттер бойынша;
2) "Батыр Ана" атағына ие болған, "Алтын алқа", "Күмiс алқа" алқаларымен наградталған көпбалалы аналар – барлық нотариаттық әрекеттер бойынша;
3) арнаулы әлеуметтік қызметтерді көрсету орталықтарында тұратын қарт адамдар – барлық нотариаттық әрекеттер бойынша;
4) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртіппен қорғаншылық тағайындалған созылмалы жан күйзелісі ауруымен ауыратын жеке тұлғалар – өздерiнiң мүлiкке мұрагерлiгi туралы куәлiктер алғаны үшiн;
5) жасына байланысты зейнеткерлер – осы Заңның 34-бабы 1-тармағының 1), 2), 3), 4), 5), 14), 15-1), 16) және 17) тармақшаларында белгіленген нотариаттық әрекеттерді қоспағанда, барлық нотариаттық әрекеттер бойынша;
6) қандастар – Қазақстан Республикасының азаматтығын алуға байланысты барлық нотариаттық әрекеттер бойынша;
7) жетім балалар және он сегіз жасқа толғанға дейін ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар – белгіленген тарифтің 50 пайызы мөлшерінде;
8) "Қазақстан мүгедектігі бар адамдардың ерiктi қоғамы" одағы, Қазақ саңыраулар қоғамы, Қазақ зағиптар қоғамы, сондай-ақ олардың өндiрiстiк кәсiпорындары – белгіленген тарифтің 50 пайызы мөлшерінде.
Заңда объектінің құнынан есептелетін нотариаттық іс-әрекеттер жасағаны үшін ставкалар сақталғанын атап өту маңызды. Мұндай жағдайлар құны аз объектілермен байланысты және іс жүзінде сирек кездеседі.
Мәселен, егер пәтердің, үйдің немесе басқа жылжымайтын мүліктің бағасы 30 АЕК-тен аспаса (2026 жылы бұл 129 750 теңгені құрайды), төмендетілген мөлшерлемелер қолданылады:
жақын туыстары үшін – 3 АЕК (12 975 теңге);
қалғандары үшін – 8 АЕК (34 600 теңге).
Ипотекамен жасалатын мәмілелер үшін жекелеген тарифтер белгіленді: ипотекалық тұрғын үй заемдары шарттарын куәландырғаны үшiн – 4 АЕК (17 300 теңге); ипотекалық тұрғын үй заемдары бойынша жылжымайтын мүліктің кепіл шарттарын куәландырған кезде – 4 АЕК (17 300 теңге).
Бұл ретте қарыз бен заемның өзге шарттарын куәландырғаны үшiн – 10 АЕК (43 250 теңге) болады.
Нотариаттық іс-әрекеттер мен өзге де көрсетілген қызметтерді жасағаны, сондай-ақ нотариат куәландырған құжаттардың көшірмелерін (телнұсқаларын) бергені және консультация бергені үшін ставкалардың толық мөлшерімен төменде танысуға болады.
Нотариаттық іс-әрекеттер жасағаны үшін мөлшерлемелер мөлшері- қарау
